Artikel
energie

Daphne verduurzaamt

10 procent rendement

Vereniging Eigen Huis
Foto: Ron de Gruyl
Daphne van Paassen neemt lezers in een maandelijkse column mee op de weg die zij aflegt bij het verduurzamen van haar tussenwoning uit 1890. Deze weg is haar eigen. Al was het maar omdat elk huis en elke huiseigenaar anders is.
Auteur: Daphne van Paassen | Publicatiedatum: 6 september 2018

‘Laaghangend fruit’ noemen startupjongens de verduurzaming van woningen, waarmee ze bedoelen dat je er makkelijk aan verdient. ‘Je krijgt 0 procent rente op je bankrekening, maar als je het in je muren stopt, rendeert het 10 procent’, legde zo’n jonge ondernemer me uit. Omdat mensen desondanks niet aan het isoleren slaan, verzinnen types als hij gratis tools (plus een vet verdienmodel) die ons wel tot actie aanzetten. Zo heb je Greenhome waar, na het invoeren van gegevens over je huis, een advies uitrolt over wat je als eerste moet doen om te verduurzamen. Milieu Centraal heeft een vergelijkbare site (Verbeteruwhuis.nl) en ook Vereniging Eigen Huis komt binnenkort met zo’n digitale scan. Ze geven aan wat de maatregel gemiddeld kost, hoeveel je bespaart en in hoeveel jaar je de investering terugverdient. Handig. Maar wat stond bij mij iedere keer op één? Vloerisolatie (lees over mijn vergeefse pogingen de vloer geïsoleerd te krijgen in mijn eerste column).

Tijd voor meer maatwerk dus. Ik liet een infraroodmeting doen. Infraroodcamera’s maken de oppervlaktetemperatuur zichtbaar (hoe donkerder hoe kouder). Op die manier kun je zien waar je warmte verliest. Opmerkelijkste resultaat: de vloer was helemaal niet koud – zo’n 18°C. Het was dus maar de vraag of vloerisolatie de meeste energie zou besparen. Wat wel? Van buiten zag je onder de ramen gele vlakken: de plekken van de radiatoren. Ook de voordeur was een warmtelek. Van binnenuit maten we bij de kieren 4°C (buiten vroor het op dat moment).

Ik was benieuwd naar het dak. Eerder had een adviseur geopperd dat als ik zonnepanelen wilde, ik het dak maar beter kon vervangen. Bitumen bleef maar 25 jaar goed immers. En het lag er al zeventien jaar op. Inmiddels waren die isolatielagen standaard 5 cm dikker. En omdat warmte stijgt, verloor ik vast veel warmte. Dat advies had me nogal geïrriteerd: nam je het besluit te vergroenen, verdubbelden in een mum van tijd de kosten.

We richtten de camera op het dakbeschot: 19 tot 20°C. Een onverwacht goede score. Niet geïsoleerd zou die rond de 15°C zijn. ‘De meeste winst haal je uit de eerste vijf centimeter van je isolatielaag’, leerde ik later van een bouwkundige. Vroegtijdig vervangen leek hem overdreven (yes!): dat bitumen ging nog een jaar of zeven mee (juist!). ‘De productie van isolatiemateriaal kost ook energie.’ (Deze snapte het!)

De vraag bleef hoe we met zo’n topdak én die warme vloer aan die koude voeten kwamen. We speurden de vloer opnieuw af. Op verschillende plekken maten we op de aansluiting van vloer en muur 11°C. Er rolde als vanzelf een aanpak uit: isolatiefolie achter de radiatoren (geschatte kosten € 30); de plinten weghalen en de kieren dichten; (nieuwe) tochtstrips plaatsen en de voordeur isoleren. En zonnepanelen nemen leek sowieso een maatregel waar je geen spijt van kunt krijgen. Ik wist wat mij te doen stond. 
Opmerkingen en suggesties: daphne@eigenhuis.nl

Daphne is niet de enige die worstelt met het verduurzamen van haar huis, blijkt uit de tientallen reacties die soms dagelijks binnenkomen. Omdat ze zo herkenbaar zijn, ze zulke goede adviezen bevatten en ze zo duidelijk illustreren wat woningbezitters nodig hebben, delen we (met toestemming van de schrijvers) enkele van die brieven hier.

Hoi Daphne, ik heb een suggestie voor jouw vloer. Ik had een houten huis met een geïsoleerde vloer. Daar heb ik op aanraden van mijn architect schelpen onder geblazen. Ze isoleren goed, je krijgt een gezonde lucht onder de vloer en een fijn klimaat. Het kostte mij € 1.000 en mijn vloer was 180 vierkante meter. Ik hoop dat je hier iets mee kunt. Je kunt de schelpen ook weer verplaatsen als je erbij moet zijn.
Theo

Beste Daphne, met verbazing las ik je column over isoleren. Ons huis is van 1983, betonnen vloer, spouwmuren en dubbel glas. We huurden het ruim twintig jaar, tot 2016. Toen kochten wij het. De woningbouw had op ons verzoek de meterkastvloer al tochtdicht gemaakt, en het luik naar de kruipruimte van isolatie voorzien. In die periode hadden we al eens iemand van Tonzon op bezoek. Ook zo’n praatjesmaker. Gelukkig meldde hij dat hij het in onze droge, 50 centimeter hoge kruipruimte wel kon aanleggen, maar niet helemaal tot de buitenmuur omdat daar een rioolpijp door de vloer komt. Nu had ik wel eens van een koudebrug gehoord, en constateerde zelf dat TonZon het niet ging worden. Nadat we het huis kochten, en aangezien het ‘s winters altijd koud is over de vloer, wilden we toch gaan isoleren. We hadden ook last van vocht in de muur aan de tuinkant. We hebben verschillende types aan huis gehad. ‘Van muren isoleren, géén probleem!’ Tot: ‘Dat kan niet in uw muur, want er zit al wat in, en de lucht moet kunnen blijven circuleren.’ Ook voor de vloer nog maar een paar adviezen gevraagd. Dat ging zelfs zover dat er één de kruipruimte met een laag van 40 cm vlokken wilde vullen. Zowel milieu Centraal als Vereniging Eigen Huis konden me geen uitsluitsel geven over wat ik nu moest kiezen. Voorlopig hebben we de oude marmoleumvloer met isolatieplaten er onder in zijn geheel laten liggen en er een folie overheen gelegd met een mooie laminaat vloer. Ik heb de indruk dat het warmer is over de vloer. Zo kan het dus ook! Ik heb het geld dus voorlopig maar in mijn zak gehouden. Ogen en oren open houden, en zodra de perfecte oplossing zich aandient, dan duiken we er meteen weer in. Wij zijn 70 plus. Onze tijd zal het dus wel duren ...
Hans

Beste Daphne, mijn man en ik zijn ons verder aan het oriënteren voor wat betreft de financiële kant van de verduurzaming. Wij hebben onze hypotheekverstrekker hierover benaderd. Ook hebben wij de nieuwsbrief gelezen van Vereniging Eigen Huis die bij de hypotheekverstrekkers een onderzoek heeft gedaan qua financieringsmogelijkheden. Er zijn blijkbaar wel mogelijkheden maar ze zijn grotendeels in het voordeel van de geldverstrekkers door een hoge opslag. Ook veel geldverstrekkers verkopen gewoon ‘nee’ aan de klant als om extra hypotheek hiervoor wordt gevraagd. Als de belangrijke partijen die de huiseigenaar nodig heeft een en ander te bekostigen zijn hakken in het zand zet, is het plan te verduurzamen bij voorbaat gedoemd te mislukken. En spaargeld levert nagenoeg niets meer op. Ik denk dat de fiscus meer aftrekmogelijkheden moet scheppen wat gemakkelijk te controleren valt door facturen te scannen en mee te sturen. Door extra belastingvoordeel loont het voor de huiseigenaar om moeite te doen de woning te verduurzamen. Maar als de politiek daarin ook een starre houding aanneemt, wat moeten we dan als huiseigenaar? Kun je je daarover in je column ook verdiepen? Ik denk dat dat voor velen nuttige informatie gaat opleveren. Ik blijf je volgen, hopelijk gaat het je met veel succes lukken.
Caroline

Bij deze onze avonturen in de wereld van wonen en energie. Ons huis: Vrijstaand, bouwjaar 1965. Toen we er kwamen wonen in 2000 was er geen sprake van isolatie. De verwarmingsketel was uit 1983 en voor warm water werd gezorgd door een elektrische boiler. In de keuken zat een elektrische kookplaat uit 1980. Een paar gas- en stroomvretertjes dus. Door de jaren heen hebben we veel maatregelen genomen. De adviezen die we daarvoor kregen waren soms goed, soms dramatisch. Ik heb altijd geprobeerd het gezonde verstand te volgen. Uitgangspunt: wat goed is voor mijn beurs is ook goed voor het milieu. Andersom klopt dat niet altijd. Ons plan om optimaal te anticiperen op de aankomende energietransitie: een invertible airco met multiple binnenunit. Daarmee gaan we het gas stoken zoveel mogelijk terugdringen. Een combiketel zal voornamelijk gebruikt worden voor heet water en een beetje voor bijverwarmen als de invertible het niet trekt. Een mini-zonneboilertje voor voorverwarming van het water van de wasmachine. Een elektrische geiser in de keuken om snel heet water ter beschikking te hebben. De keuze voor een invertible airco lijkt misschien een desinvestering op termijn, maar hiermee hebben we mooi de tijd om de ontwikkelingen uit de boom te kijken. Bovendien hebben we dan in de zomer lekker airco. Mocht iemand leuke tips hebben? Wij staan ervoor open!
Peter

Daphne, de vloer kun je goed en eenvoudig isoleren tussen de balken met minerale wol. Om te voorkomen dat muizen er van onder inkruipen kan er muizengaas tegenaan geniet worden. Zorg dat er geen kieren zijn tussen de balken en de isolatieplaten. Veel succes met het verduurzamen.
Mark

Beste Daphne, hier mijn visie als eenvoudige ingenieur op het overheidsdecreet ‘Nederland gasloos in 2050’: zinloos. Zuinig en verstandig omgaan met energie heeft altijd mijn aandacht gehad. Daarom is ons huis bij de bouw in 1978, naar de toenmalige stand der techniek, degelijk geïsoleerd: vloer, spouwmuren, ramen en dak. Dat heeft geresulteerd in een relatief gunstig energiegebruik. Nu stelt de overheid ineens dat we ‘van het gas af moeten’. Een vreemd besluit, want daarmee lopen we internationaal onverstandig uit de pas: de Europese landen gaan steeds meer op gas over. Dat is stukken schoner dan bruinkool, steenkool, houtsnippers, olie etc. Bovendien is de infrastructuur vaak al voorhanden en is gas volop te koop op de wereldmarkt tegen goede prijzen. Om de acht miljoen (!) bestaande gebouwen in Nederland ‘gasloos’ te maken vóór 2050 hebben we de vaklui en het geld niet en we zullen dat nooit hebben. En wat draagt onze peperdure inspanning bij in de wereld? Nederland draagt voor 0,4 procent bij aan de opwarming van de aarde. Maar goed, laten we toch eens kijken wat het in zou houden voor mijn huis. Ik heb dit voorgelegd aan een bouwkundig adviseur van Vereniging Eigen Huis. Die rekende mij voor dat het een hybride warmtepomp mét cv-ketel moest worden. Kosten: tussen de 6 duizend en 16 duizend euro (subsidie daargelaten). Wat zou ik dan besparen? De pomp zou misschien de helft van het gas kunnen besparen, maar voor iedere m³ gas die je spaart, heb je 2 kW elektriciteit extra nodig. Besparing is dus slechts € 300 per jaar. Dat rechtvaardigt de noodzakelijke investering niet. Zuinig met energie? Jazeker, maar wel op een verstandige manier.
Frits

Reageren?

Mail naar daphne@eigenhuis.nl. Wij kunnen uw reactie (ingekort) plaatsen.

Lees ook de vorige column van Daphne

Dit is een bewerkte versie van 'Daphne verduurzaamt' uit Eigen Huis Magazine, editie september 2018.